కాళేశ్వర క్షేత్ర విశేషాలు

క్షేత్ర పరిచయం

Introduction

కాళేశ్వరం తెలంగాణలోని జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, మహదేవపూర్ మండలంలో గోదావరి ఒడ్డున, అడవుల మధ్య వెలసిన ప్రాచీన శైవక్షేత్రం. స్కాంద పురాణంలోని కాళేశ్వర ఖండంలో ఈ క్షేత్ర ప్రస్తావన ఉందని చెబుతారు.

గోదావరి, ప్రాణహిత నదులతో పాటు సరస్వతి అంతర్వాహినిగా ప్రవహిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం. అందుకే ఈ క్షేత్రాన్ని దక్షిణ కాశీ అని పిలుస్తారు. తెలంగాణతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రాల నుంచి కూడా పర్వదినాల్లో భక్తులు వస్తారు.

శ్రీశైలం, ద్రాక్షారామం, కాళేశ్వరం — ఈ మూడింటిని త్రిలింగ క్షేత్రాలు అంటారు. తెలుగు రాష్ట్రంలో చివరి లింగక్షేత్రం కాళేశ్వరమే; దీని తర్వాత మహారాష్ట్ర సరిహద్దు వస్తుంది.

ఒకే పానవట్టంపై రెండు లింగాలు

Two lingas on a single panavattam

ఈ ఆలయ అతి పెద్ద ప్రత్యేకత — గర్భగుడిలో ఒకే పానవట్టంపై కాళేశ్వరుడు (యముడు) మరియు ముక్తేశ్వరుడు కలిసి కొలువై ఉండటం. "కాళుడు + ఈశ్వరుడు" కలిసి వెలసిన క్షేత్రం కనుక కాళేశ్వరం అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.

• భక్తులు ముందుగా కాళేశ్వర (యమ) లింగాన్ని, ఆ తర్వాత ముక్తేశ్వర లింగాన్ని అభిషేకించి దర్శించుకోవడం సంప్రదాయం.
• గర్భగుడికి నాలుగు దిక్కులా నాలుగు ద్వారాలు ఉంటాయి.
• గర్భాలయం ముందు ద్వారపాలకులుగా జయ–విజయులు ఉంటారు.

ఇవి ఆలయ సంప్రదాయాలు, భక్తుల విశ్వాసాల ఆధారంగా చెప్పబడినవి.

స్థల పురాణం

Sthala Puranam – the legends

1. యముడు – ముక్తేశ్వరుడు

ముక్తేశ్వరుని దర్శించిన వారందరికీ ముక్తి లభిస్తుండటంతో యమలోకానికి పాపులు రావడం తగ్గిపోయింది. అప్పుడు యముడు శివుని కోసం తపస్సు చేశాడు. ఆయన తపస్సుకు మెచ్చిన శివుడు, తన పక్కనే లింగాకారంలో వెలయమని, ముందుగా యముని లింగానికే పూజ జరగాలని వరమిచ్చాడు. అందుకే ఇక్కడ ముందు కాళేశ్వరునికి, తర్వాత ముక్తేశ్వరునికి పూజ చేస్తారు.

2. గౌతమి తపస్సు

గంగా తీరాన కాశీ ఉందని ఒక రాజకన్య గర్వించగా, బ్రాహ్మణ కన్య గౌతమి శివుని గూర్చి తపస్సు చేసింది. ఆమె భక్తికి మెచ్చిన శివుడు ఈ క్షేత్రంలో రెండు లింగరూపాలలో కొలువై ఉంటానని వరమిచ్చాడని మరో కథనం.

3. జయ–విజయులు మరియు సూర్యుని తీర్పు

ఇక్కడి ద్వారపాలకులైన జయ–విజయులు (వీరు వైకుంఠంలోని జయ–విజయులు కారు) "కాశీ గొప్పదా, కాళేశ్వరం గొప్పదా" అని వాదించుకున్నారు. తీర్పు కోసం సూర్యభగవానుని ప్రార్థించగా, కాశీ కంటే ఆవగింజంత కాళేశ్వరమే గొప్పదని ఆయన చెప్పారని అంటారు. దానికి సాక్షిగా ఆలయానికి ఈశాన్య దిశలో సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయం ఉంది.

పురాణ కథనాలు ప్రాంతీయ సంప్రదాయం ప్రకారం కొద్దిగా మారవచ్చు.

దర్శనంలో ప్రత్యేకతలు

What makes a visit special

పై విశేషాలు భక్తుల విశ్వాసాల ఆధారంగా చెప్పబడినవి.

త్రివేణి సంగమం & పుష్కరాలు

Triveni Sangamam and Pushkaralu

గోదావరి, ప్రాణహిత, సరస్వతి నదులు ఇక్కడ సంగమిస్తాయి. పూర్వం మునులు ఇక్కడ ప్రాణాయామం, ధ్యానం, సంధ్యావందనంతో తపస్సు చేసేవారని స్కాంద పురాణం చెబుతోంది. కాకతీయ రాజులు విజయం సాధించినప్పుడు మొదట కాళేశ్వర క్షేత్రాన్ని దర్శించేవారని శాసనాల ఆధారంగా చెబుతారు.

మూడు నదులు కలవడం వల్ల ఇక్కడ మూడు వేర్వేరు పుష్కరాలు వస్తాయి:

పుష్కరాల ఖచ్చితమైన తేదీల కోసం ఆలయ / ప్రభుత్వ అధికారిక ప్రకటనలు చూడండి.

అష్ట తీర్థములు

The eight sacred theerthas

కాళేశ్వరంలో చూడవలసిన ప్రదేశాలు

Places to see in Kaleshwaram

• శ్రీ కాళేశ్వర ముక్తీశ్వర స్వామి ఆలయం
• శుభానంద (పార్వతి) అమ్మవారి ఆలయం
• సరస్వతీ అమ్మవారి ఆలయం
• ప్రాకార దేవతలు
• సూర్య భగవానుని ఆలయం
• శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం
• ఆది ముక్తీశ్వర స్వామి ఆలయం
• శ్రీ సంగమేశ్వర స్వామి ఆలయం
• శ్రీ దత్తాత్రేయ స్వామి
• సీతా లక్ష్మణ హనుమ సమేత రామాలయం
• గుండం చెరువు
• శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం

కాళేశ్వరం ఎంత దూరం?

Distance to Kaleshwaram (approx.)

సమాచారం కోసం సంప్రదించండి

Contacts (as listed on kaleshwaram.co.in)

• పూజలు, శాశ్వత పూజలు, అన్నదానం: 94410 08859
• రూములు మరియు ఆలయ ఇతర సమాచారం: 91215 90439
• పూజల విచారణ: 94910 17012, 94910 18012